ƯU ĐIỂM VÀ HẠN CHẾ KHI ỨNG DỤNG CNTT TRONG DẠY HỌC

www. tranxuangiang1177.com

Những năm gần đây, sự tích hợp của công nghệ thông tin và truyền thông trong giảng dạy đã mở ra nhiều khả năng ứng dụng, tạo bước phát triển mới làm thay đổi xã hội nói chung và ngành giáo dục nói riêng. Trong bối cảnh đó , trường THCS Hải Đình cùng một số trường khác của TP đã triển khai ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học và đạt được những thành công đáng kể, góp phần tích cực vào sự nghiệp đổi mới giáo dục.
Trường THCS Hải Đình học soạn và sử dụng giáo án điện tử trong dạy học từ khi sở GD&ĐT Quảng Bình bắt đầu triển khai. Ban đầu chỉ là một số tiết dạy mẫu, nhưng với sự nỗ lực và quyết tâm cao, đến nay đã thường xuyên sử dụng các thiết bị hiện đại này trong giảng dạy. Trong các tiết dạy hội giảng, thi giảng cũng như các tiết dạy trên lớp, những nội dung kiến thức và ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy luôn là những vấn đề được mọi người đặc biệt quan tâm. Với điều kiện cơ sở vật chất hiện có, ba máy chiếu đa năng, hai máy tính xách tay nhà trường đã trang bị và nhiều máy vi tính cá nhân của các giáo viên ...Những giờ học có sử dụng giáo án điện tử đã đạt hiệu bước đầu.
Thực sự tôi nhận thấy việc sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học có rất nhiều ưu điểm sau:Đây chính là phương tiện dạy học hiện đại đã góp phần tích cực vào việc đổi mới phương pháp dạy học, nó làm cho các giờ học hấp dẫn nhờ những đoạn video clip sinh động, những hình ảnh, bản đồ với màu sắc đẹp, hình vẽ chuyển động ...Minh hoạ được những hình ảnh, mô phỏng những hoạt động, quá trình hình thành, phát triển và tạo thành của các đối tượng (Hóa học, sinh học, địa lý, vật lý ….) nếu không có nó thì học sinh rất khó tưởng tượng và giáo viên cũng rất khó giải thích. Tôi thấy rằng những hình ảnh minh họa đó đã thay thế cho rất nhiều lời giảng giải và giúp cho HS tư duy dễ ràng hơn.
Ví dụ: Mô tả quá trình phản ứng hoá học, hoạt động hệ tiêu hoá, tim mạch ,tìm quỹ tích trong môn Toán hình, Mô tả những hình ảnh về quá trình động đất, núi lửa và hậu quả của nó, chuyển động của các hành tinh trong hệ mặt trời trong môn Địa lí…. Tận dụng được kho thông tin, hình ảnh khổng lồ và các phần mềm ứng dụng hiện đại .... trên mạng In ternet.Đối với việc kiểm tra đánh giá, củng cố bài, khi sử dụng giáo án điện tử học sinh có thể tham gia giải ô chữ, với kiến thức liên quan đến những nội dung cơ bản cần ghi nhớ của bài học, đó là cách củng cố bài rất thú vị, nó tạo cho giờ học sự sôi động, vui vẻ thoải mái và khắc sâu được kiến thức, hoặc trong một thời gian ngắn chúng ta lần lượt đưa được lên màn hình nhiều câu hỏi trắc nghiệm cho học sinh trả lời...Để soạn một tiết giáo án điện tử ứng ý có thể sẽ mất rất nhiều thời gian nhưng càng làm chúng ta sẽ càng thấy cuốn hút, hứng thú và nảy sinh thêm được những ý tưởng mới. Điều đó đã giúp chúng ta tự nâng cao trình độ tin học, mở rộng hơn kiến thức cho bản thân và lòng yêu nghề, sự sáng tạo của mỗi người GV cũng được bồi đắp thêm. Hơn nữa khi dạy sẽ nhàn hơn, đỡ tốt công sức trong lúc giảng bài .
Như vậy máy tính được sử dụng trong việc cung cấp thông tin bằng hình ảnh, truyền thụ kiến thức, phát triển tư duy, hướng dẫn hoạt động, rèn luyện kĩ năng, kiểm tra, đánh giá..., tạo hứng thú cho học sinh trong học tập.
Tuy nhiên , sử dụng giáo án điện tử trong dạy học cũng có một số hạn chế mà chúng ta cần khắc phục.Trước hết chúng ta cần phải xác định việc sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy không có nghĩa là đổi mới phương pháp dạy học. Nếu chúng ta chỉ trình chiếu những trang kí tự thay cho viết bảng, đưa ra hình ảnh, bản đồ, công thức …thay cho sử dụng bảng phụ, tranh vẽ bên ngoài và thuyết trình thì học sinh vẫn chỉ tiếp nhận kiến thức một cách thụ động.Qua quá trình soạn giảng tôi thấy rằng: những gì mà phấn trắng bảng đen làm được thì không cần thiết phải soạn thành giáo án điện tử. Trong thực tế không phải bài nào cũng có thể sử dụng giáo án điện tử ,chúng ta cần phải biết chọn lọc các bài hoặc một số phần trong bài có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin đạt hiệu quả cao.Khi đưa ra những đoạn video clip hấp dẫn, những hình ảnh đẹp, lạ mà không có sự định hướng, chỉ đạo của giáo viên trong việc hướng dẫn học sinh nghiên cứu, tìm tòi kiến thức thì có thể làm cho học sinh chỉ chú ý đến hình ảnh, âm thanh, các em sẽ dễ bị phân tán, không tập trung vào nội dung cần tìm hiểu . Việc phô diễn quá mức những kĩ năng, kĩ xảo tin học trong việc tạo hiệu ứng, âm thanh cũng làm học sinh mất tập trung vào nội dung bài. Khi dạy giáo án điện tử việc thu hút học sinh bằng những cử chỉ, sự diễn cảm…của người thầy cũng bị giảm ý nghĩa hơnHọc sinh khó ghi bài nếu chúng ta đưa ra quá nhiều chữ trong một slide, hoặc chúng ta lướt qua quá nhanh. Hơn nữa cũng khó phân biệt đâu là phần chữ cần ghi bài, đâu là phần chữ dẫn dắt nội dung bài hay phần yêu cầu của giáo viên trong việc hoạt động nhóm...Nếu sử dụng phương pháp ghi bảng, bố cục của bài, nội dung cơ bản của bài còn lưu lại trên bảng, còn sử dụng giáo án điện tử trong dạy học nếu chỉ lần lượt đưa ra các slide thì cuối cùng học sinh khó nhớ hơn.Đôi khi xảy ra những sự cố bất thường như đoạn video clip ở máy nhà chạy được mà máy của trường không chạy được, hoặc ở máy trường phông chữ không tương thích hay vì một lí do nào đó sẽ không đọc được. Đặc biệt đang dạy lại bị mất điện thì thật là rắc rối lớn.Một giáo án điện tử sử dụng dạy ở nhiều lớp có đối tượng học sinh với trình độ quá chênh lệch thì sẽ phù hợp với lớp này mà không phù hợp với lớp khác, như vậy tính linh hoạt của nó không cao.Để khắc phục những nhược điểm đó tôi mạnh dạn đưa ra số giải pháp như sau:Giáo viên phải chủ động tự bồi dưỡng nâng cao trình độ tin học của mình .Tốt nhất khi dạy phải sử dụng máy chiếu có kết hợp ghi sườn bài lên bảng hoặc có phần ghi riêng ở cột trên màn hình.Khi đưa ra một nội dung có kèm hình ảnh, bản đồ, biểu đồ , hình vẽ ….yêu cầu học sinh nghiên cứu , thảo luận, chúng ta phải sát sao, kiểm tra việc thực hiện của các em, cho các em tự đưa ra kết luận, tự góp ý, đánh giá, sau đó với đưa kết quả ra để các em so sánh và chấm điểm cho nhau.Phải có ký hiệu riêng để quy định cho HS những nội dung cần ghi chép, đảm bảo ngắn gọn , xúc tích, có chọn lọc để nội dung bài không bị loãngKhi ghi lại bài soạn chúng ta phải có chế độ lưu đặc biệt, khi chèn đoạn video phải chọn mẫu slide chuyên dùng và đóng gói toàn bộ File dữ liên quan đến bài dạy vào một thư mục. Khi xảy ra sự cố mất điện nhất là trong các tiết dạy thao giảng phải bình tĩnh để sử dụng những thiết bị dự phòng bên ngoài cho tốt.Một số giáo viên khi chưa soạn được giáo án điện tử thì nhất thiết không phải dạy.Như vậy chúng ta cần phải phát huy có hiệu quả những ưu điểm, đồng thời khắc phục tối đa sự quá lạm dụng và những hạn chế của việc sử dụng công nghệ Thông tin trong giảng dạy, làm thế nào để đây thực sự là một phương tiện dạy học hỗ trợ tích cực cho việc dạy học theo phương pháp đổi mới.Cũng cần phải xác định rằng, dù có chuẩn bị một bài soạn giáo án điện tử chu đáo đến mấy thì tiết dạy có thành công hay không ở các đối tượng lớp học khác nhau còn phụ thuộc vào tính linh hoạt, khả năng tổ chức cho học sinh hoạt động, tự làm việc, tìm tòi kiến thức của người giáo viên. Vì phát huy tính chủ động, sáng tạo của các em luôn là linh hồn của phương pháp dạy học đổi mới.Trên đây là những ưu điểm của ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy và một số giải pháp khắc phục những hạn chế của nó, rất mong được sự chia sẻ, trao đổi, góp ý của các đồng chí để tôi có thể sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học hiệu quả hơn. Tôi xin trân thành cảm ơn!