CHUYÊN ĐỀ:
NGOẠI KHÓA VĂN HỌC DÂN GIAN QUẢNG BÌNH KHỐI 6-7

I. Lí do thực hiện chuyên đề:
Điều 24.2, Luật Giáo dục đã ghi rõ “ Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học, bồi dưỡng phương pháp tự học, tự rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”.
Với bộ môn Ngữ văn, mối quan tâm đặc biệt và cũng là băn khoăn trăn trở của những người trực tiếp giảng dạy là làm thế nào để phát huy tính chủ động sáng tạo, nâng cao hiệu quả giáo dục thẩm mỹ, khơi gợi niềm say mê hứng thú học tập bộ môn Văn học đồng thời qua Văn học để lồng ghép giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong tình hình hiện nay. Để góp phần tháo gỡ những trăn trở đó, trong Hội thảo đổi mới phương pháp dạy học môn Ngữ văn THCS, Giáo sư Phan Trọng Luận đã khẳng định: “Ngoại khoá Văn học vừa là hoạt động giáo dục, vừa là hoạt động thẩm mỹ, góp phần tạo ra lối sống văn hoá và khả năng hưởng thụ văn hoá nghệ thuật cho học sinh. Qua hoạt động ngoại khoá Văn học, học sinh được phát triển cân đối về trí tuệ, đạo đức, thể dục và mĩ dục" (Phan Trọng Luận, Phương pháp dạy văn, Nxb Đại học Quốc gia 1996, Tr. 381).
Từ ý kiến chỉ đạo đó, có thể thấy ngoại khóa văn học có một vai trò rất quan trọng trong giảng dạy bộ môn Ngữ văn nói riêng và trong việc giáo dục học sinh trong nhà trường nói chung. Nhận thức rõ điều này nên trong những năm học qua tổ Ngữ văn đã xây dựng kế hoạch và tổ chức ngoại khóa văn học cho học sinh khối 6-7, với nội dung cụ thể là “ Ngoại khóa văn học dân gian Quảng Bình”
1. Cơ sở thực tiễn:
Thực tiễn quá trình đổi mới phương pháp dạy học Văn - Tiếng Việt ở nhà trường phổ thông trong những năm gần đây, nội dung đổi mới thường tập trung vào giờ chính khoá, còn hình thức ngoại khóa thì ít được chú trọng triển khai. Hơn nữa, từ trước đến nay trong nhà trường phổ thông, hoạt động ngoại khoá Văn học được xem như là một hoạt động ngoài giờ học, là một hoạt động phụ. Việc tổ chức ngoại khoá Văn học tuỳ thuộc vào quỹ thời gian vốn rất ít ỏi, vào năng lực và nhiệt tình của giáo viên và sự năng động của tổ chuyên môn. Hoạt động ngoại khóa còn được xem là một hoạt động giải trí, nếu được triển khai thì cũng còn mang tính hình thức, thiếu nhất quán về chủ đề, sơ sài, phiến diện về mặt nội dung, chưa được đầu tư chuẩn bị kĩ lưỡng. hình thức tổ chức ngoại khóa chưa phong phú. Do đó hiệu quả mà hoạt động ngoại khóa mang lại chưa cao, chưa để lại ấn tượng trong học sinh.
Sở dĩ có tình trạng như vậy vì chương trình nội khoá lâu nay thường chú trọng cung cấp kiến thức về mặt số lượng, coi nhẹ việc rèn luyện kĩ năng, tách rời lý thuyết với thực hành. Mọi yêu cầu mục đích của môn học coi như đã được giải quyết triệt để khi bài giảng trên lớp chấm dứt. Thời lượng dành cho Sinh hoạt văn học, hoạt động văn học ở các khối lớp còn rất khiêm tốn. Theo chúng tôi, quan niệm về hoạt động ngoại khoá văn học như trên là chưa thoả đáng, chưa quan tâm đúng mức đến lợi ích của hoạt động này trong quá trình giảng dạy và học tập bộ môn. Đặc biệt trong chương trình THCS phần văn học dân gian lớp 6-7 thực sự rất phong phú vì vậy hoạt động ngoại khoá Văn học càng cần thiết và bổ ích khi được áp dụng vào quá trình dạy học phần Văn học này.
2. Cơ sở lí luận:
Hoạt động ngoại khoá Văn học theo quan niệm đổi mới phương pháp dạy học là một hình thức tự học tích cực, bổ ích và có hiệu quả, nối liền bục giảng với thực tiễn đời sống, mở rộng, kéo dài trường suy tưởng - thẩm định về bài học cho học sinh; phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của người học, kiểm tra lại chất lượng dạy học trong giờ chính khoá. Để giải quyết thực trạng trên, gần đây, trên các diễn đàn nghiên cứu, các hội nghị, hội thảo, người ta đã bàn nhiều đến vấn đề đổi mới phương pháp dạy học. Tuy nhiên điều mà chúng tôi muốn nhấn mạnh ở đây là phải kết hợp đổi mới phương pháp giảng dạy cả giờ chính khoá lẫn hoạt động ngoại khoá. Trước hết là phải có một quan niệm đúng về tầm quan trọng, ý nghĩa của những hoạt động ngoại khoá