Từ kim cổ, đông tây, nhân loại không ai không ngưỡng mộ người phụ nữ. Bởi ỏ họ với cái đẹp tạo hóa trời cho, với những phẩm chất vốn có lưu truyền thiên cổ và lòng nhân từ, hy sinh cao cả của người mẹ, người chị mãi mãi là biểu tượng đẹp đẽ in đậm trong mỗi chúng ta, mãi mãi là đề tài vô tận của thi ca và nghệ thuật . Với phạm vi của bài viết tôi chỉ xin bày tỏ vài suy nghĩ của mình về người phụ nữ trên chữ nghĩa nhằm góp một phần tiếng nói của mình với chị em nhân ngày 20tháng 10 năm nay(2009).

Có lẽ sự vĩ đại của người phụ nữ đã có quá nhiều công trình nghiên cứu, nhiều tác phẩm nghệ thuật nổi tiếng ca ngợi, tôn thờ, và ngay trong chữ nghĩa từ xa xưa nhân loại đã giành tất cả sự trân trọng, ưu ái nhất cho người phụ nữ. Trong chúng ta, ai đó chỉ một lần giành một chút thời gian nghiên cứu Hán tự, thì có thể nhận ra vẻ đẹp kỳ diệu của người phụ nữ được biểu thị bằng đường nét của chữ “nữ” viết theo lối hình tượng xuất hiện cách chúng ta khoảng 4 nghìn năm trước. Nếu như chữ La tinh-loại chữ hiện đại không mô tả được gì về hình dáng của người phụ nữ thì chữ hình tượng của Hán tự lại có một thế mạnh vượt trội: phác họa chân dung khái quát của người phụ nữ chỉ bằng một con chữ mà nhìn từ bất cứ hướng nào cũng thấy dáng điệu mềm mại uyên chuyển, dịu dàng của họ. Nếu nhìn từ trên cao ta bắt gặp hình ảnh mái đầu hơi ngoảnh một chút phải chăng là cáí nhìn nghiêng nước nghiêng thành đã làm cho bao đấng mày râu sững sờ, kế đến là hai cánh tay dang rộng như bày tỏ tấm lòng cởi mở sẵn sàng đón nhận tình yêu thương nồng thắm, tiếp theo là bộ ngực nở nang, thon thả mềm mại với những đường cong bay lượn của tạo hóa trao cho phản ánh tất cả sự yểu điệu quyến rủ của họ. Vì vậy trong ca dao Việt Nam các tác giả dân gian không phải ngẫu nhiên mà đã giành tất cả cho người phụ nữ những phác thảo tuyệt diệu nhất không thua kém gì tượng thần vệ nữ:

Miệng cười như thể hoa ngâu

Cái khăn đội đầu như thể hoa sen

Hay:

Những người thắt đáy lưng ong

Đã khéo chiều chồng lại khéo nuôi con

Để rồi bao người xuýt xoa:

Đứng xa mà ngắm gót chân

Xích lại cho gần mà ngắm cổ tay

Đương nhiên cũng vì cái đẹp quyến rủ ấy mà biết bao người đắm đuối, mê mẫn đến nỗi mất nước, mất thành, chí ít cũng khuynh gia bại sản: vua Thục Đế vì người đẹp mà mất nước để rồi hóa thành chim Đỗ Quyên suốt đời nuối tiếc; Đường thế Tôn vì sắc đẹp nên để cho Võ Tắc Thiên thao túng cả cung đình; Từ Hải vốn “chọc trời khuấy nước” thế nhưng cũng vì Kiều mà chết đứng giữa trời.

Cái đẹp vốn thật đáng quí nhưng cũng tác oai tác quái, hoành hành đối với những kẻ mê si, đánh rơi mất lý trí.

Tuy nhiên trong Hán tự cũng không giành riêng tất cả sự ngưỡng mộ cho phụ nữ mà ý thức hệ trọng nam khinh nữ của chế độ phong kiến lại mang một dấu ấn kỳ thị nặng nề. Vì vậy đa số những chữ Hán có bộ nữ đều gắn với những từ mang nghĩa xấu, coi khinh người phụ nữ. Ví dụ chữ gian - chỉ sự gian trá, gian xảo gồm ba chữ nữ ghép với nhau theo thế chân kiềng muốn nói ba người phụ nữ ngồi với nhau tất có sự gian dối, thiếu trung thực. Hay chữ nịnh gồm có một chữ nhân ghép với hai chữ nữ nghĩa là một người đàn ông bên cạnh hai người phụ nữ sẽ xẩy ra tình trạng ton hót nịnh nọt… nhằm miệt thị người phụ nữ…

Từ chuyện chữ nghĩa trong sách vở bước ra cuộc đời thì người phụ nữ dưới con mắt của các nghệ sĩ đã được hư cấu, điển hình hóa, thị vị hóa thành những thần tượng vĩ đại nhưng lại rất thực, rất gần gũi với đời thường. Nếu như không có người mẹ của Goóc Ki thì không có nước Nga anh hùng; không có bà Triệu Bà Trưng, chị Út không có những người mẹ Việt Nam anh hùng thì đâu có Việt Nam lương tâm của thời đại. và trong sự vĩ đại của những người mẹ, người vợ, người em ấy cũng không ai hơn thế phải chịu đựng hy sinh âm thầm lặng lẽ cho chúng ta trong cuộc đời, cho đất nước hôm nay.

Nguyễn An Ninh